Stonehenge'in Tarihi | Taşa kazınmış 5.000 yıl

Alanda, muhtemelen çam ağacından yapılmış totem benzeri direklerin yer aldığı dört adet büyük Mezolitik direk çukuru kazıldı. Radyokarbon tarihleme, ilk avcı-toplayıcıların bu araziyi kasıtlı olarak işaretlediklerini ortaya koyuyor; bu da, daha sonraki Neolitik dönem yapılarının inşasına başlanmasından çok önce, bu bölgenin ritüel veya bölgesel açıdan önem taşıdığını gösteriyor.

Boynuz kazma uçları kullanılarak, iç kısmında kireçtaşı seti bulunan yaklaşık 110 metre genişliğinde dairesel bir hendek kazıldı. Bir henge olarak bilinen bu çevre duvarı, anıtın resmi sınırlarını belirlemiş ve bu alan içindeki tören hareketlerini düzenlemiştir.

Galler'in güneybatısındaki Preseli Tepeleri'nden yaklaşık 80 adet mavi taş, 200 kilometreden fazla bir mesafe kat edilerek taşınmıştır. Bu dönemde, bu alan önemli bir yakma mezarlığı olarak işlev görmüş ve Britanya’nın bilinen en büyük Neolitik mezar buluntularından birine ev sahipliği yapmıştır.

Marlborough Downs'tan getirilen büyük sarsen taşları işlenerek trilitler ve kesintisiz bir kemerli daire şeklinde dikildi. Zıvana-zıvana bağlantıları da dahil olmak üzere hassas marangozluk işçiliği, yapıyı sağlamlaştırdı ve onu gündönümü gün doğumu ve gün batımı noktalarıyla aynı hizaya getirdi.

Sarsen çemberinin dışında, Y ve Z çukurları olarak adlandırılan iki eşmerkezli çukur halkası kazıldı. Her ne kadar hiçbir zaman taşlarla doldurulmamış olsalar da, bu yapılar anıtın asıl tören amaçlı kullanımının azalmasından önceki son önemli inşaat faaliyetini temsil etmektedir.

Geoffrey of Monmouth da dahil olmak üzere Orta Çağ tarihçileri, bu anıtın inşasını Merlin’e ve İrlanda’dan getirilen taşlara atfettiler. Bu efsanevi yorumlar, her ne kadar yanlış olsa da, yüzyıllar boyunca halkın bu yer hakkındaki algısını şekillendirdi.

1666 yılında John Aubrey, günümüzde Aubrey Çukurları olarak bilinen dairesel çukurları tespit ederek, kayıtlara geçen en eski araştırmalardan birini gerçekleştirdi. Daha sonraki araştırmacılar, sistematik kazı yöntemlerini geliştirerek bu alanda modern arkeolojik çalışmaların temellerini attılar.

Stonehenge, çevresindeki tarih öncesi peyzajla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi. Bu statü, bölgenin olağanüstü evrensel değerini resmen kabul etmiş ve arkeolojik alanına yönelik yasal korumaları güçlendirmiştir.

Jeofizik araştırmalar ve insan kalıntılarının izotopik analizleri gibi son zamanlarda gerçekleştirilen çalışmalar, göç düzenlerini ve inşaat aşamalarını netleştirmiştir. Devam eden araştırmalar, Stonehenge tarihinin merkezinde yer alan kronolojiyi ve kültürel bağlamı daha da netleştirmeye devam ediyor.